Siêu âm cường độ cao - Thông tin sức khỏe - Thiết bị Y tế - Máy siêu âm vi tính

Hiện nay do đời sống sung túc và đầy đủ hơn, nhiều sản phụ khi mang thai vì mong muốn được nhìn thấy hình ảnh con nên đã không ngần ngại tốn kém để tìm đến các dịch vụ siêu âm kỹ thuật cao. Tuy nhiên, theo các bác sĩ, siêu âm nhiều lần khi mang thai là điều thật sự không cần thiết.

Mặc dù chưa có một số liệu nào thống kê đầy đủ về số lượng và số lần các sản phụ tới các cơ sở siêu âm trong thời kỳ mang thai nhưng qua thực tế cho thấy khi được hỏi hầu hết các sản phụ đều trả lời tháng nào cũng tới các cơ sở siêu âm cho yên tâm, đặc biệt vào những tháng cuối thai kỳ, họ còn đi nhiều hơn với số lượng 1 tuần/lần. Bên cạnh đó, hầu hết các sơ sở siêu âm có tiếng ở Hà Nội như Giảng Võ, Điện Biên Phủ, Thái Thịnh…đều không lúc nào vắng người, thậm chí cả ngoài giờ hành chính.

Nhiều thai phụ đã lạm dụng siêu âm

Có mặt tại một cơ sở siêu âm ở Thái Thịnh- Hà Nội, chúng tôi được chị Phượng ở Quán Thánh cho biết, ngay sau khi nghi ngờ có thai, chị đã tới đây để siêu âm luôn nhưng vì chưa nhìn rõ nên bác sĩ lại hẹn tuần thứ sáu quay lại. Lần quay lại đó, do chưa có tim thai nên chị được hẹn siêu âm lại vào tuần thứ 8 và sau đó là tuần thứ 12. Chỉ trong ba tháng đầu mang thai, chị Phương đã có tới bốn lần siêu âm và cho đến nay, khi ở tháng thứ tám, chị đã siêu âm 9 lần.

Chị Lan Hương (Hai Bà Trưng – Hà Nôi) và cả gia đình vui mừng khi biết chị đã có thai. Vì muốn biết tình trạng thai nhi trong bụng vợ, anh Hoàng, chồng chị đã giục phải đi siêu âm ngay. Tuy nhiên, khi đến cơ sở siêu âm, bác sĩ bảo còn quá nhỏ nên không nhìn thấy gì và yêu cầu 2 tuần nữa tới siêu âm lại. Theo đúng hẹn của bác sĩ, anh chị đến siêu âm lại nhưng cũng mới chỉ nghe được âm vang tim thai mà chưa nhìn thấy được hình ảnh em bé. Vì vậy, theo thường lệ cứ tháng nào anh Hoàng cũng đèo chị tới cơ sở siêu âm.

Các bác sĩ cho biết, siêu âm thai là một phương pháp thăm dò thai và chẩn đoán trước sinh rất hữu ích. Siêu âm cho biết tình trạng túi ối, chiều dài phôi thai (trong 3 tháng đầu), tim thai, đường kính lưỡng đỉnh, chiều dài xương đùi, đường kính hoặc chu vi của bụng (để tính trọng lượng và tuổi thai nếu sản phụ không nhớ chính xác ngày kinh cuối cùng). Siêu âm còn giúp phát hiện những hiện tượng nghi ngờ bất thường ở thai nhi.

Chính vì vậy, hiện nay có không ít thai phụ vì quá vui mừng khi biết mình có thai và mong sớm được nhìn thấy hình ảnh em bé nên đã đến phòng khám để siêu âm nhiều lần trong thời kỳ mang thai. Tuy nhiên, theo các bác sĩ siêu âm nhiều trong thời kỳ mang thai lại là điều không cần thiết. Mặc dù, có những nghiên cứu cho thấy siêu âm không có hại cho em bé và mẹ nhưng cũng có không ít những quan điểm cho rằng siêu âm gây ảnh hưởng đến sức khỏe thai phụ cũng như thai nhi, ví như thính giác của trẻ sẽ kém đi so với bình thường, cường độ sóng âm làm ảnh hưởng tới thai nhi…Và cũng còn vô số những bất lợi khác cho sản phụ khi họ quá “lạm dụng” việc siêu âm như tốn kém thời gian, chi phí đắt đỏ, thậm chí còn có những cơ sở chẩn đoán không được chính xác, không phát hiện được dị tật thai nhi…

Không phải phòng siêu âm nào cũng chẩn đoán đúng và phát hiện được dị tật thai

Hiện nay, các cơ sở chuyên về sản khoa hay trung tâm khám bệnh lớn thường có bác sĩ có chuyên môn về siêu âm chẩn đoán dị tật thai nhi. Còn những cơ sở y tế khác, đặc biệt là các tỉnh, rất ít bác sĩ đủ khả năng trong lĩnh vực này. Mặt khác, để siêu âm hình thái thai nhi, thời gian thực hiện ít nhất phải là 10-15 phút để rà soát hết các cơ quan. Trong khi đó, các phòng siêu âm thông thường hiện nay chỉ làm trong 5 - 6 phút, đo các chỉ số cơ bản như cân nặng, tim thai, chiều dài xương đùi, kích thước lưỡng đỉnh, ngày dự sinh...Đó là nguyên nhân khiến khá nhiều trẻ dị tật nặng vẫn được sinh ra, nhất là tại các địa phương mà hệ thống y tế chưa phát triển. Nhiều bà mẹ mặc dù đi khám và siêu âm nhiều lần khi mang thai nhưng đến tận khi con ra đời mới biết trẻ có tật khó sống. Trường hợp hai bé sinh đôi có chung một thân mình, tim, cột sống và cơ quan sinh dục ra đời ở Hải Dương (đã tử vong cuối tháng 5) là một ví dụ.

Theo bác sĩ Trần Danh Cường, Phó giám đốc Trung tâm chẩn đoán trước sinh, Bệnh viện Phụ sản Trung ương, không phải phòng khám nào có máy và bác sĩ siêu âm cũng có thể siêu âm và chẩn đoán tốt dị tật thai nhi. Việc đo khoảng sáng sau gáy hay siêu âm hình thái đều phải được đào tạo chuyên môn riêng. Trong khi đó, các trường y ở Việt Nam hiện chưa có môn này.

Không nên “lạm dụng” siêu âm

Bàn về vấn đề này, Giáo sư Nguyễn Đức Vy, Chủ tịch Hội sản phụ khoa cho biết, mặc dù tác hại lâu dài của siêu âm tiền sản đối với thai nhi chưa được chứng minh nhưng không ai dám khẳng định rằng nó hoàn toàn vô hại. “Nhất là đối với những thai dưới 8 tuần tuổi, thời điểm mà các cơ quan đang được sắp xếp, không ai dám chắc chắn loại tia nào đó không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai”, giáo sư nhấn mạnh.

Thực tế, chưa có nghiên cứu nào chứng minh được siêu âm có hại hay không có hại. Vì vậy, trong thời gian mang thai các sản phụ không nên quá lạm dụng việc siêu âm mà chỉ nên siêu âm khoảng 3 lần, chia theo 3 giai đoạn của thai kỳ ( từ tuần thứ 10- 13, từ tuần thứ 18 – 20 và cuối cùng trước khi sinh). Ngoại trừ trường hợp có những dấu hiệu bất thường đối với thai nhi mới nên siêu âm và làm xét nghiệm nhiều lần. Đặc biệt đối với siêu âm ba chiều cần nên hạn chế vì loại siêu âm này tốn tiền (gấp 4 lần siêu âm hai chiều), mất nhiều thời gian phải chờ đợi lâu, thai nhi phải nhận luồng siêu âm nhiều hơn, máy siêu âm quá tải, người làm siêu âm quá mệt mỏi, lại lãng phí vì có rất nhiều thông số không sử dụng đến.

Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Phó Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương cũng kết luận, siêu âm thai là một phương pháp thăm dò thai và chẩn đoán trước sinh rất hữu ích. Trong suốt thai kỳ, nếu không có gì bất thường, người mẹ chỉ cần siêu âm ba lần là đủ để biết bé khỏe hay có dị tật gì không. Trường hợp đã đến ngày sinh nhưng vẫn không có dấu hiệu chuyển dạ thì có thể siêu âm thêm lần thứ tư, thứ năm để đánh giá quá trình chuyển dạ, khối lượng nước ối.

Theo: Báo điện tử Đảng Cộng Sản Việt Nam